012_2.jpg

  

سایت شخصی دکتر محمد طبیبیان

 

 عزیزانی که در دسترسی به مطالب یا صفحه های این سایت در داخل کشور دچار مشکل هستند می توانند از این آدرس ها استفاده کنند:

 

mtabibian.org

و یا

www.mtabibian.net

 

بیان هدف

دستچین(بایگانی)

نوشته و گفتگو(بایگانی)

صفحه اصلی

 

 

 

 

 

مباحث اقتصادی و اجتماعی نیازمند اجتناب از پریشان گوئی

 محمد طبیبیان

29 فروردین ماه 1393

اخیراً فردی مطلبی را برای من فرستاد از همان مقوله که در اینترنت به جریان می افتد. مطلب در مورد اظهار نظر یک جامعه شناس بزرگوار در مورد برخی اقتصادانان کشور است. اینکه چه شده است که برخی جامعه شناس ها پا در کفش اقتصاد کرده اند را من نمی دانم. فرض بنده این است که شاید در رشته خودشان مطلب کافی برای بحث ندارند. لیکن این کار این بزرگوار ها هم بدون در دسر خودش نیست. از همان جمله دردسر هائی که اظهار نظر کردن در حیطه هائی ایجاد می کند که طرف در مورد آن اطلاع کافی ندارد. یکی از این موارد سال گذشته در یک ماهنامه وزین مطرح شد که بزرگواری از مدرسین جامعه شناسی مطالبی را در مورد برخی اقتصاد دانان کشور طرح کردند و پاسخ شنیدند و گویا از مدیران آن نشریه وزین و معتبر هم رنجیده خاطر شدند به خاطر چاپ پاسخ ها. این مطلب که در این نوشته به آن اشاره می کنم هم تا حدودی به همان مقوله عمومی مربوط می شود. روشی که در این نوع مباحث مطرح می شود معمولا یک فرمت کلی دارد. ابتدا در حد درک و دانش خودشان از یک موضع اقتصادی تعریفی ارائه می دهند و مطالب ناقصی را در مورد آن مطلب اقتصادی مطرح می نمایند. در این مورد نیز به خیال خود بسیاری از زشتی های طینت اقتصاد دانان را با مباحث به هم بافته خود آشکار می نمایند، همچنین  بی اطلاعی آن اقتصاد دان ها را بر حسب میزان اطلاعات خودشان افشا می کنند. مثل جنگ جوئی که ابتدا یک آدمک پارچه ای بسازد و بعد با شمشیر آهیخته به آن حمله کند. آدمکی که این دوستان می سازند نیز ساخته شده از دانش نارسای خودشان در مورد موضوع مور د بحث است.  بعد سعی می کنند به شاکله ای که از مفاهیم مغلوط ساخته اند حمله کنند و لابد از این حمله و ستیز هم پیروز بیرون می آیند و احساس خوشحالی و رضایت خاطر می نمایند. من در این جا فقط دو پاراگراف از یک مصاحبه ای را نقل می کنم، بدون انکه ضروری باشد در مورد مصاحیه شونده توضیح دهم. چون بحث من هم بحث شخص نیست. می خواهم ببینم که در دو پاراگراف چند غلط مفهومی و ساختاری می توان یافت. و از بزرگوارانی که این مطالب را می نویسند دعوت کنم که قبل از طرح نظرات قابل ایراد بهتر است کمی هم در مورد موضوع مطالعه نمایند یا اینکه در رشته تخصصی خودشان که قاعدتا باید محتوائی برای طرح داشته باشد به طرح محتوا و تحلیل بپردازند. در اینجا دو پاراگراف اول مصاحبه را نقل قول می کنم و ایراد های آن را با فونت قرمز رنگ می نویسم. بنا بر این مطالب با فونت سیاه از مصاحبه است و مطالب با فونت قرمز از اینجانب.ادامه

 

 

 

برگی از دفتر ادب پارسی به مناسبت فرا رسیدن نوروز  

23 اسفند ماه 1392

این شعر زیبا از دیوان شمس تبریزی مولوی انتخاب شده.  شرح خزان به زیبائی بی نظیر و وعده اینکه بر بوستان آفت زده نهایتا بهار خیال انگیز فرا می رسد.

 

شرح خزان: 

ای باغبان ای باغبان! آمد خزان آمد خزان

بر شاخ و برگ از درد دل بنگر نشان بنگر نشان

ای باغبان هین گوش کن ناله ی درختان نوش کن

نوحه کنان از هر طرف صد بی‌زبان صد بی‌زبان

هرگز نباشد بی‌سبب گریان دو چشم و خشک لب

نبود کسی بی‌درد دل رخ زعفران رخ زعفران

 

حاصل صحبت، سر رسیدن زاغ غم بر غمکده بوستان. آن بوستان خزان دیده و ماتم زده. آمدن زاغ غم که می کوبد قدم. این تمثیل فوق العاده زیبائی است. زاغ غم پیروزمندانه مسلط است. قدم نمی زند، بلکه می کوبد قدم. وقتی هم که احوال باغ را جویا می شود به افسوس و ستم است. مانند کسی که به زبان دلجوئی احساس خرسندی از تاراج بوستان را بیان می کند و هر ضایعه دلخراش را با تاکید بیاد می آورد:

حاصل درآمد زاغ غم در باغ و می کوبد قدم

پرسان به افسوس و ستم: کو گلستان کو گلستان؟

کو سوسن و کو نسترن کو سرو و لاله و یاسمن؟

کو سبزپوشان چمن کو ارغوان کو ارغوان؟

کو میوه‌ها را دایگان کو شهد و شکر رایگان؟

خشک است از شیر روان هر شیردان هر شیردان!

کو بلبل شیرین فَنَم، کو فاخته ی کوکوزنم؟

طاووس خوب چون صنم، کو طوطیان کو طوطیان؟

خورده چو آدم دانه‌ای افتاده از کاشانه‌ای

پریده تاج و حله شان زین آفَتان زین آفَتان

جمله درختان صف زده، جامه سیه ماتم زده

بی‌برگ و زار و نوحه گر، زان امتحان زان امتحان

 

زاغ غم از لک لک هم پرس وجو می کند. زیرا در خزان غم انگیز صدائی از کسائی بر نمی آید. از آنجا که لک لک در بالاترین نقطه خانه می سازد، او را سالار ده می خواند و او را نیز چنین خطاب و سر زنش می کند:

ای لک لک و سالار ده آخر جوابی بازده

در قعر رفتی یا شدی بر آسمان بر آسمان

 

اما جوابی که به زاغ غم داده می شود. نوید سر رسیدن بهار

 

گفتند ای زاغ عدو آن آب بازآید به جو

عالم شود پررنگ و بو همچون جنان همچون جنان

ای زاغ بیهوده سخٌن سه ماه دیگر صبر کن

تا دررسد کوری تو عید جهان عید جهان

ز آواز اسرافیل ما روشن شود قندیل ما

زنده شویم از مردن، آن مهر جان آن مهر جان

تا کی از این انکار و شک؟ کانِ خوشی بین و نمک!

بر چرخ پرخون مردمک، بی نردبان بی نردبان

 

و با آمدن بهار این بار نوبت لگد کوبیدن بر گور خزان است. باز هم زندگی پیروز می شود و بلبل و فاخته به خنیاگری می پردازند:

میرد خزان همچو دَد، بر گورِ او کوبی لگد

نَک صبح دولت می دمد، ای پاسبان ای پاسبان

صبحا ! جهان پرنور کن، این هندوان را دور کن

مر، دهر را محرور کن، افسون بخوان افسون بخوان

ای آفتاب خوش عمل! بازآ سوی برج حَمَل

نی یخ گذار و نی وَحَل عنبرفشان عنبرفشان

گلزار را پرخنده کن، وان مردگان را زنده کن

مر حشر را تابنده کن هین العیان هین العیان

از حبس رسته دانه‌ها، ما هم ز کنج خانه‌ها

آورده باغ از غیب‌ها صد ارمغان صد ارمغان

گلشن پر از شاهد شود، هم پوستین کاسد شود

زاینده و والد شود دور زمان دور زمان

لک لک بیاید با یدک، بر قصرِ عالی چون فلک

لک لک کنان کالملک لک یا مستعان یا مستعان

بلبل رسد بربط زنان وان فاخته کوکوکنان...

 

بهار و نوروز پیروز بر همگی عزیزان، و جمله ملت ایران و بر همه کسانی که این روز فرخنده را قدر می شناسند مبارک باد.

 

*****************************************

نقش تورم انتظاری را نادیده نگیریم 

دکتر محمود ختائی

24 اسفند ماه 1392

این روز ها در نشریات داخلی بحث بر سر این است که آیا افزایش پایه پولی موجب تورم شده است یا افزایش نقدینگی حاصل از آن. در مقاله ای که استاد ارجمند جناب آقای دکتر ختائی مرقوم فرموده اند به یک نکته اصلی، که درمباحث مربوط مغفول می ماند، یعنی نقش پویائی که انتظارات بر تورم اعمال می کنند توجه شده است. این مقاله را در اینجا می توانید بخوانید. 

 

 

گزارش فعالیت های واژه گزینی

21 اسفند ماه 1392

تاکنون تعدا زیادی واژه جهت معادل یابی به گروه واژه گزینی موسسه برنامه ریزی و یا به اینجانب نیز پیشنهاد شده است. با همکاری دوستان تا کنون برای حدود پانصد واژه معادل های فارسی گرد آوری شده. البته در مواردی توسط اساتید ارجمند معادل های فارسی مختلفی برای یک واژه پیشنهاد شده است. از سایر عزیزانی که پیشنهاد هائی دارند دعوت می شود نظر خود را مطرح کنند تا با تلاشی که توسط گروه موسسه برنامه ریزی در دست انجام است، نهایتا وا ژگان مناسب انتخاب گردند. فهرست معادل های پیشنهادی تا کنون را در اینجا می توانید ببینید.

******************************

فاز دوم یارانه ها در دست برسی...

 در شماره هفدهم اسفند ماه 1392 روزنامه دنیای اقتصاد از آقای دکتر حسن درگاهی مطلبی درج شده که بسیار خواندنی است. لا اقل آنچه از این نوشته در مورد کار برخی از نمایندگان مجلس استنتاج می شود برای من بسیار شگفت آور بود. خلاصه اینکه طرحی در دست دارند که طبق آن مصرف منابع انرژی سهمیه بندی شود و تا هفت سال بعد به تدریج سهمیه ها حذف گردد. در این فاصله هم نقدینگی جبرانی واحد های تولیدی و خدماتی را بانکها تامین کنند! پرسش این است که اگر قرار باشد تصمیم گیرندگان یک کشور پیوسته در جهت ادامه وضع موجود و احاله حل مسئله به سالهای نسبتا دور آینده اقدام کنند، آنگاه چه زمانی ممکن است مشکلات بتوانند حل شوند؟ دیگر اینکه تکلیف کردن به دولت در مورد تامین سوخت سهمیه ای مکفی برای تمام بخشها بدون توجه با اینکه از کجا و چگونه باید تامین شود و با چه منابعی تا چه حد با واقعیت های اقتصاد کشور همخوان است؟ و اینکه چه زمانی بایستی چشم به این واقعیت باز کنیم که سیستم های سهمیه بندی به جز ضایعه و ناکار آمدی هرگز نتیجه ای ببار نیاورده و نخواهد آورد و اقتصاد شوروی و سایر کشورهای کمونیستی اساسی تر هم از همین طریق به گِل نشست. نکته جالب دیگر تعارفی است که با بخشهای مختلف می کنند از کیسه نظام بانکی! چه زمانی درک خواهد شد که سیستم بانکی یک چاه بی پایان پول نیست. منابع آن یا پس انداز مردم است یا نقدینگی تورم زا از طرف بانک مرکزی. اگر این روال مشکل گشائی در دولت و مجلس است با این روش ها و آن ابعاد مسائل باید منتظر چه نوع کار کردی بود؟ به هر حال برای دوستان اقتصاد دان که مطلب را در روزنامه دنیای اقتصاد ملاحظه نکرده اند مطالعه این لینک می تواندمفید باشد. محمد طبیبیان

نقدی بر ورود مجلس به اصلاح قیمت انرژی

 روزنامه دنیای اقتصاد، 17/12/1392

دکتر حسن درگاهی 
با عنایت به آنکه برخی از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، اصلاح بخش‌هایی از قانون هدفمند کردن یارانه‌ها با عنوان طرح یک فوریتی انطباق قانون هدفمند کردن یارانه‌ها با سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی را در دستور کار قرار داده و مرکز پژوهش‌های مجلس نیز با هماهنگی پیشنهاددهندگان، پیش‌نویس طرح را در معرض نظرخواهی گذاشته است، ضروری است که محور اصلی طرح پیشنهادی که در ماده یک از فصل اول آمده است مورد دقت قرار گیرد. ادامه

***************************************

فراخوان پیشنهاد معادل فارسی برای واژگان جدید اقتصادی

محمد طبیبیان

8 اسفند ماه 1392

هر روزه با پیشرفت رشته اقتصاد واژگان جدیدی در این رشته مطرح می شود و اقتصاد دانان و دانشجویان اقتصاد در داخل کشور پیوسته بایستی برای این واژگان معادل فارسی بیابند. این کار توسط بسیاری به صورت منزوی انجام می شود و چه بسا همکاران از نتیجه فعالیت یکدیگر بی اطلاع بوده و هر کدام برای یک واژه خاص انگلیسی واژه های فارسی متفاوتی به کار می برند که پس از مدتی به جز ایجاد سردر گمی در بین دانشپژوهان نتیجه ای نخواهد داشت. در پیوند این صفحه متن فرا خوانی برای هم فکری و تبادل نظر مطرح، و همچنین تعدای از واژگان با کار برد جدید پیشنهاد شده است. از همکاران دعوت می شود در این کار مشارکت کنند تا در جهت خدمت به اشاعه علم اقتصاد در کشور قدمی مشترک به پیش بر داریم.ادامه.

فهرست واژگان تجارت و اقتصاد بین الملل، پیشنهادی استاد ارجمند جناب آقای دکتر ابوالقاسم هاشمی.

از سایر همکاران دعوت می شود که نظر و پیشنهاد موردی، تصحیح و تکمیل و یا فهرست واژگان خود را به ای میل اینجانب که در پائین این صفحه قید شده ارسال فرمایند. در مرحله اول نظرات عمومی جمع آوری می شود، فهرست هائی که واجد ویژگی های ذکر شده در پیوند باشند در سایت قرار گرفته و در صورت لزوم با تشکیل جلسه حضوری در خرداد ماه برای هماهنگ کردن مجموعه اقدام خواهد شد.ادامه

بعد از این فراخوان مطلع شدم که گروهی نیز در موسسه عالی برنامه ریزی مشغول تهییه واژگان اقتصادی هستند. مسئولیت این گروه با آقای دکتر سید احمد جلالی نائینی است و اعضای آن شامل سرکار خانم دکتر خلعتبری و آقای دکتر راغفر و آقای دکتر مزیکی هستند که در کار تالیف و ترجمه سابقه طولانی دارند. دبیری مجموعه نیز با آقای مهندس علیمرادی است که اهل فرهنگ و ادب و قلم هستند. از امتیاز های این گروه رابطه با فرهنگستان است و این رابطه نیز می تواند کمک کند. مجموعه واژگانی که این گروه جمع آوری کرده اند در پیوند زیر آمده است. بسیار مفید خواهد بود اگر اقتصاد دانان کشور در تکمیل شدن این فهرست ها و یافتن واژگان معادل برای واژگان انگلیسی همکاری نمایند. 

فهرست واژگان جمع آوری شده توسط کار گروه واژه گزینی موسسه برنامه ریزی.

 

آدرس سایت موسسه هم در زیر قید شده است. 

 

www.imps.ac.ir

*******************************************

تحریم ها، ابزار های مالی و روش های جدید جنگ غیر نظامی

محمد طبیبیان

اول اسفند ماه 1392 

برای نویسنده این متن مشخص نیست که آیا در دولت نهم و دهم و یا دولت فعلی نیز، مرکزی در کشور به برسی جامع تحریم های مخرب و ظالمانه ای که بر علیه ملت ایران وضع شد می پرداخته و مطالعه و بررسی جامعی در این زمینه در دست انجام بوده است یا نه. آنچه از انعکاس مطالب در جراید در زمان دولت قبل می توان دریافت اعلام شور وشعف برخی از افراد در رده مسئولیت از تحمیل این تحریم ها بود و بیان سخنان تحریک آمیز و مطالبه تحریم های بین المللی هر چه بیشتر كه از مراکز و تریبون های مختلف به گوش مي رسيد. در یک جمعبندی پیرامون تحریم های مختلفی که از طریق سازمان ملل به صورت عمومی، ویا جداگانه توسط اتحادیه اروپا، آمریکا و کشور های دیگر برعلیه کشور ما وضع شده شامل قوانین و دستورات اجرائی و طی سی سال اخیر مطرح شده است حد اقل حدود ششصد مورد را می توان بر شمرد. به نظر نمی رسد هیچ کشوری تا این حد از لحاظ تحریم های بین الملی مختلف مورد تعدی قرار گرفته باشد. کشور کوبا از سال 1960 تا کنون حدود پنجاه سال تحت تحریم آمریکا بوده است، لیکن  علیرغم زمان طولانی تر آن تحریم ها در مقایسه با مورد ایران، تحریم های کوبا به مراتب موارد و دامنه محدود تری را در برگرفته. در مقابل این تعدی، وظیفه هر دولت نیز مقابله معقول و منطقی از مجاری است که به حل مشکل کمک کند. چه اینکه این تحریم ها طی دوره دولت نهم و دهم به نحو شتابنده تشدید گردید. کار نامه دولت قبلی در این زمینه و نا کار آئی در جلو گیری از تحریم ها و بی تحرکی دیپلماسی کشور در صحنه بین المللی در قبال این حرکت های تجاوزگرانه قابل توجه است. به خصوص به اخطار بسیاری از کارشناسان امور بین الملل که در جراید نیز منعکس می شد، در مورد سعي در جلو گیری از ارجاع پرونده هسته ای از ژنو به نیویورک توجه نشد. این ارجاع مرجع بررسی پرونده هسته ای، یک نقطه عطف بود و تحریم های وضع شده توسط سازمان ملل را به دنبال داشت که حتی کشور هائی مانند روسیه و چین نیز به آن رای منفی ندادند. ادامه

 

اقتصاد مقاومتی! جهت اطلاع:

فرمان آقای حسن روحانی، ریاست جمهور، به معاون اول در مورد اقتصاد مقاومتی-ادامه

اول اسفند ماه 1392

 

 

دِرام بازار بورس تهران

 

محمد طبیبیان

25 بهمن ماه 1392

متنی که در زیر این نوشته نقل قول شده در تاریخ 24 بهمن ماه در سایت ایلنا قرار گرفت. در آن متن صحبت از این است که برخی از معامله گران و فعالان بازار بورس از افت قیمت سهام در بازار تهران که در هفته های اخیر رخ داده است و شاخص را از نقطه اوج خود در 15 دیماه با شیب تند تنزل داده، نگران شده و اقدام به اعتراض و نامه نگاری به مسئولین نموده اند(در مورد رخ داد و روند شاخص بورس نیز مطلبی در شماره 24 بهمن ماه 1392 دنیای اقتصاد منتشر شده که حاوی اطلاعات مفیدی است. این متن نیز برای علاقمندان در ذیل همان مطلب درج شده است). این ماجرا از یک طرف حالت درام و از طرف دیگر حالت طنز آمیز دارد. در جهان امروز بازار های سرمایه را اگر بخواهیم برحسب درجه ریسک پذیری و در نتیجه مسئولیت پذیری و مراقبت شرکت کنندگان و فعالان در آن تقسیم بندی کنیم بازار بورس در در جه اول قرار می گیرد. در درجه بعدی سایر دارائی ها و خصوصاً در کشور هائی که اوراق قرضه دولتی وجود دارد، اوراق قرضه دولتی و پس انداز بانکی به عنوان سرمایه گذاری با ریسک کم به حساب می آید. برای روشن شدن مطلب یک مثال مطرح می کنم.ادامه

 

بحران مالی و ارزی بین المللی و عواقب آن بر اقتصاد ایران

 

6 بهمن ماه 1392

در روز جمعه 4 بهمن ماه (24 ژانویه 2014) بازار هاي بورس اکثر کشور های جهان با يك افت شديد روبرو شد اين افت دربازار سهام آمريكا قابل توجه بود. شاخص هاي عمده از تنزل حدود دو درصد برخوردار گردید(حدود 2 درصد، تنزل در سه شاخص داو، اس اند پي و نزدک). ساير بازار های غربي و آسیائی نيز با افت مشابهي رو برو بوده اند. تحليل گران این بازار ها يكي از دلائل اين امر را شرايط بحراني درنظامهاي ارزي كشورهاي داراي اقتصاد نوظهورمي دانند. برای مثال نرخ لیره ترک علیرغم دخالت بانک مرکزی این کشور دچار تنزل شده و واحد پول آرژانتین با یک تنزل 16 درصدی روبرو بوده است. فشار کم و بیش مشابهی در مورد پول کشورهای اندونزی، آفریقای جنوبیبرزیل و هند در سال 2013 و هم اکنون نیز قابل مشاهده است. در اين بين نرخ پول برخي از كشور ها كاهش يافته و در برخي ديگر نيز با دخالت هاي بانك مركزي تثبيت شده كه به معني اين است كه به احتمال قوی به زودي كاهش خواهد يافت. اينكه گفته مي شود بازار بورس آمريكا درعكس العمل به كاهش ارزش پول كشورهائي مانند آرژانتين وتركيه دچار تنزل شده در واقع به معني رابطه علت و معلولي قوي بين اين دو رويكرد نيست چه اينكه براي مدتي تحليل گران انتظار سقوط قيمت سهام در بازار آمریکا را داشتند و تقريبا در تمام ماه اول سال يعني ژانويه اين بازارها دچار ضعف و تنزل بودند و دليل آن هم رشد غير معمول قيمت هاي سهام در سال ٢٠١٣ و عدم رشد اقتصادي در حد انتظار بوده است.ادامه

 

صدمین روز دولت یازدهم و صدمین روز های بعد

24 دیماه 1392

بخشی از این مطلب در ویژه نامه روزنامه اعتماد به مناسبت صدمین روز آغاز به کار دولت چاپ شده است

 

دولت ها معمولاً از زمان سررسید عملكرد صد روزه اول تشكيل و شروع به كار خود به عنوان يك موقعيت و فرصت براي طرح برنامه ها و دست آورد ها و همچنين مشكلات خود با مردم استفاده مي كنند. توجه به اين روال توسط دولت يازدهم نيز قابل تقدير است. هدف اين نوشته مروري است بر رخداد هاي قابل توجه يكصد روز اول عملكرد دولت يازدهم از ديد يك ناظر بيروني. به اين معني كه آنچه اينجانب در مورد برنامه ها و اقدامات دولت مي دانم مربوط به مطالبي است كه در نشريات منتشر شده و طبعاً بر اساس اطلاعات محدود و بعضاً ممكن است نا رسا و ناقص باشد. باهمه اين اوصاف چند نكته اي كه به نظر اينجانب مي رسد را در اينجا مطرح مي كنم. ادامه

 

 

کدام یارانه؟

محمد طبیبیان

بخشی از این مطلب در روزنامه دنیای اقتصاد 18 آذر 1392 منتشر شده است

 

کمی توجه به مسئله قیمت گذاری حامل های انرژی و مکانیزم هائی که در کشور ما در کار بوده است، مشخص می کند که آنچه یارانه حامل های انرژی خوانده می شود عمدتاً در آمد هائی است که بایستی نصیب شرکتهای تولید کننده می شده و یا به صورت مالیات به خزانه دولت واریز می گردیده. در واقع آنچه در کشور های پیشرفته باسنت تصمیم گیری اقتصادی منطقی رخ می دهد چنین است که قیمت اینگونه محصولات به روال خاصی تعیین می شود(که بایستی هزینه فرصت تولید و باز گشت و بازدهی سرمایه را هم پوشش دهد) و آنچه بر حسب این قیمت ها از فروش شرکت های تولید و توزیع برق و گاز و محصولات پالایش حاصل می شود به عنوان در آمد این شرکت ها محسوب می گردد. دولت ها نیز از این منابع مالیات های مختلفی در یافت می کنند از قبیل مالیات های تصحیح کننده مانند مالیات هیدرو کربور، مالیات های پیگوئی برای نزدیک کردن قیمت اینگونه محصولات به هزینه نهائی اجتماعی، و یا مالیات بر برخی پرداختهای شرکت  و مالیات بر سود. در اینگونه اقتصاد ها بخشی از آنچه شرکت ها به صورت در آمد خالص کسب می کنند صرف تولید مجدد و سر مایه گذاری می شود و بخشی نیز بین سهامداران تقسیم می گردد. آنچه دولت دریافت می کند صرف توسعه زیربناها و خدمات اجتماعی برای بهبود ظرفیت های کلان جامعه می گردد. به نظر می رسد این بایستی روش منطقی تنظیم یک اقتصاد بوده باشد.ادامه

 

تجربه سیاست های اقتصادی بعد از انقلاب؛ موافقان و مخالفان آن

محمد طبیبیان

دیماه 1392

 

بخشی از این مطلب در روزنامه دنیای اقتصاد دوشنبه 9 دی ماه 1392 چاپ شد

 

 

این روز ها باز هم سر وصدای زیادی به روال انتقاد در برخی روزنامه ها، و پرخاشگری و هتاکی عده ای در برخی سایت ها بالا گرفته که کار خود را در محور انتقاد از موضوعی تحت عنوان سیاست های اقتصادی دهه 1370 و یا سیاست های تعدیل شروع کرده اند. از آنجا که بسیاری از جوانان امروز خاطره مشخصی از این مطالب ندارند و ذهن آنها از سوابق داستان خالی است توسط این افراد هدف خوبی برای القاء نیات خاص محسوب می شوند. گرچه جوانان کشور با آگاهی که از شرایط جهان امروز دارند کمتر به این مطالب توجه می کنند، لیکن آشنائی با تاریخچه مطلب و درس هائی که از این مطالب می توان آموخت، برای نسل جوان نیز مفید خواهد بود. هدف من در این نوشته توضیح پیرامون این سوابق بر اساس تجربه ومشاهدات شخصی است. ادامه

 

 

میراث دولت نهم و دهم برای دولت یازدهم

محمد طبیبیان

مصاحبه با روزنامه اعتماد 28 مرداد 1392

 

_ از سال 1384، ایران وارد تجربه تاریخی تازهای شد؛ در این سال دولت نهم با شعارهای پوپولیستی روی کار آمد و مدیریت کشور را در دست گرفت. در حالی که از همان انتخابات سال 84، محور شعارهای آقای احمدینژاد مبتنی بر توزیع ثروت در میان مردم بود؛ آیا می توان انتخاب وی در نهمین انتخابات ریاست جمهوری را برآمده از تمایل جامعه به توزیع درآمد دانست؟

یک نگاه تاریخی و آماری به رفتار انتخاباتی مردم ایران از ابتدای انقلاب به ویژه بعد از جنگ تاکنون، بیانگر آن است که جامعه همواره یک روند رفتاری مشخصی را در پیش گرفته است؛ براین اساس تمایل اکثر مردم ایران در این سالها بیشتر به جریان های میانهرو، معتدل و عقلگرا معطوف بوده است.  حتی در انتخابت سال 1384 نیز چنین بود یعنی مجموع آراء جریان میانه رو بیش از جریان رقیب بود لیکن با اشتباه کاری نیرو های چپ در معرفی نامزد های دیگر آراء این جریان شکست ولی به هر حال مجموع آراء آنها بیشتر از جریان رقیب بود ولیکن این تفرقه سبب شد که انتخابات به دور دوم برود. جریان چپ با معرفی چند کاندید از جمله آقایان معین و مهرعلیزاده در انتخابات سال 84، مرتکب یک اشتباه استراتژیک و فاحش شد که شکست آنها در جریان انتخابات را رقم زد. انشقاق آرایی که در دور اول برای جریان میانه رو و جریان چپ ایجاد شد، عاملی شد تا در مرحله دوم انتخابات، فضا برای جریان پوپولیستی با شعارهای جدید در کشور بازتر شود.ادامه 

 

 

مطلب روزنامه ایران برای توجیه تعطیلی برنامه کارشناسی ارشد اقتصاد و دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه صنعتی شریف

محمد طبیبیان

21 اردیبهشت 1392 

 

در شماره 11 اردیبهشت روزنامه ایران مطلبی تحت عنوان "پدر خوانده های اقتصاد لیبرالیستی در ایران" درج شد بدون ذکر نام و نشان نویسنده.  من شخصاً نمی دانم این افراد را بایستی با چه نام  و نشان خواند؟  افرادی که جراٌت و شهامت ندارند که نام خود را ذکر کنند و گویا از آنچه نا روا می نویسند پیشا پیش شرمسار هستند! متن این نامه که خود گویای ناروائی، بی سوادی ، و غرض ورزی  است در بخش دوم این متن آمده است. در این مطلب روزنامه ایران به نام اینجانب نیز اشاره شده نه به عنوان دکتر طبیبیان بلکه به عنوان دکتر طباطبائیان. این نویسنده بخوبی می دانسته که دارد اسم جعل می کند زیر اصولا دربین اقتصاددانان ایران چنین نامی وجود ندارد، و چنین نامی در هیچ ماخذ و مطلب و نوشته ای ذکر نشده. لیکن این جعل را انجا م می دهد چون می خواهد اتهام بزند، اتهامی که قابل تعقیب است و می خواهد در عین حال راه گریزی نیز برای خود باز بگذارد، پس طبیبیان را به طباطبائیان تغییر می دهد. در این مطلب نویسنده روزنامه ایران به نام دکتر داود سوری، استاد دانشگاه شریف و موسسه عالی بانکداری، نیز اشاره می کند و در مورد وی مطالبی نا درست مطرح می نماید. کتر سوری نیز پاسخ آن را نه به آن روزنامه بلکه در یک سایت اینترنتی منتشر می نماید. این سایت که آدرس آن در زیر آمده است توسط برخی دانشجویان برای طرح ندای بر حق خود در حفظ دانشکده اقتصاد شریف ایجاد شده است. این کار دکتر سوری به جا و عکس العملی به مورد است. در متن حاضر، نخست پاسخ دکتر سوری و در بخش دوم مطلب روزنامه ایران ارائه می شود. برای خوانندگان گرانقدر جالب خواهد بود که ببینند کسانی که به دنبال تعطیل کردن یک برنامه آموزشی زبده و با کیفیت عالی هستند در چه حدی از تفکر و اندیشه و انصاف قرار دارند و چه نوع دلائل را برای توجیه کار خود به کار می برند.  شاید در روزهای آتی اینجانب نیز مطلبی پیرامون همین مسئله بنویسم و با دوستان گرانقد به اشتراک بگذارم.ادامه

 

  

مجدداً بحث يارانه نقدي و عواقب آن

 

محمد طبیبیان

 

12 اردیبهشت 1392

اخیراً در آرشیو سایت فرارو مطلبی را دیدم که مر بوط با یک مصاحبه است که در تایخ آبان   ماه ١٣٨٨ با يكي از روز نامه ها داشتم(شرق یا همشهری که درست بیاد ندارم). به نظرم رسید بعد از سه سال در مورد مسئله توزیع یارانه مجدد به اختصار نظرم را ارزیابی کنم. و اما ابتدا به نقل همان مطلب سه سال پیش که طرح دولت در مورد یارانه نقدی مطرح بود می پردازم: 

"قضیه یارانه نقدی مرا به یاد داستانی می‌اندازد. سال‌ها پیش که بقایای کشتی غرق شده تایتانیک کشف شد، کاشفان آن تمام اموال موجود در کشتی و همچنین قطعاًتی از خود کشتی را بیرون آوردند و بفروش رساندند. این کشتی عظیم در اولین سفر خود از انگلستان به آمریکا در سال 1912 با کوه یخی برخورد کرد بخشی از بدنه آن شکافت و غرق شد.

 در همان زمان در سال 1985 که کاشفین کشتی، اموال با ارزش آن را به فروش می‌رساندند، یک کاریکاتوریست به شوخی کاریکاتوری کشیده بود گمانم در روزنامه نیویورک‌ تایمز. در این کاریکاتور دو نفر فرد خوش خیال ترسیم شده بودند که یکی به دیگری می‌گفت خوب است ما هم شکاف وسط کشتی را قطعه قطعه کرده و بفروشیم. این یارانه انرژی نیز چیزی جز تصور تقسیم یک شکاف نیست.

 چرا؟ ابتدا زمانی که مسئله حذف یارانه‌ها در دولت اول آقای هاشمی مطرح شد دلیل آن این بود که قیمت حامل‌های انرزی از هزینه فرصت آن بسیار پائین‌تر بوده است و در نتیجه شرکت‌های این بخش(برق، گاز، پالایش...) منابع کافی برای جبران هزینه‌های خود و سرمایه‌گذاری جدید ندارند و امکان سرمایه‌گذاری آنها نیز فقط از طریق سیاست‌های تورمی کسر بودجه مقدور است.ادامه

 

 

اطلاعات جمعیت کشور و برخی ملاحظه های اقتصادی ناشی از آن

محمد طبیبیان

7 اردیبهشت 1392

 

مرکز آمار ایران اخیرا برخی از نتایج سر شماری نفوس و مسکن سال 1390 را بر روی سایت خود قرار داده و سپس بسیاری از این اطلاعات را مجدداً مسدود کرده است. این اطلاعات آماری را برخی از افراد توانسته اند در آن زمان برداشت نموده و مورد برسی قرار دهند. لیکن آنچه اکنون در سایت این مرکز تحت عنوان درگاه آمار قرار دارد متاسفانه اطلاعات ناکافی از کلیات نتایج سر شماری نفوس و مسکن سال  1390 کشور است. طبعاً در این زمینه بایستی دو موضوع را از یکدیگر تمیز دهیم. یکی فعالت آمار گیری مرکز آمار و کار کنان و کار شناسان این مرکز است که زحمت قابل تقدیری را در اجرای منظم سر شماری ها پیگیری می کنند و اطلاعات فراهم شده نیز از بهترین اطلاعات آماری کشور است، و بایستی از زحمات این عزیزان قدردانی شود. دوم تلاش برخی مسئولان سیاسی در جلوگیری از اشاعه این اطلاعات جهت استفاده پژوهشگران است. این امر که متاسفانه سابقه طولانی دارد سبب می شود که اطلاعات آماری کهنه شده و با اصطلاح بیات شود. به این معنی که فقط برای بررسی های تاریخی مفید فایده بوده و در شناخت  مشکلات موجود نتواند مورد استفاده بهنگام قرار گیرد. متاسفانه در مورد سر شماری 1390 و پنهان ماندن بسیاری از نتایج آن نیز همین مطلب قابل ذکر است و امید می رود این مشکل حل شود. ادامه

 

 

 

چرا دانشجویان رشته های مهندسی به علوم انسانی و اجتماعی علاقمند شده اند؟

(این مطلب در پیوست هفتگی روزنامه دنیای اقتصاد 29 فروردین  1391  تحت عنوان عشق نا فرجام مهندسی منتشر شده است)

محمد طبیبیان

فروردین ماه 1391

از اواخر دوره قاجاریه به تدریج  نهاد های دنیای مدرن در کشور ما معرفی شدند و تلاش هائی برای مقابله با عقب ماندگی تاریخی کشور آغاز گردید. تاریخ این حرکت ها را می توان از زمان عباس میرزا و امیر کبیر و سپس در مقطع مشروطه پی گیری کرد. این حرکت به ناچار در اطراف یک سیستم بوروکراسی و دیوان سالاری و سپس پایه گیری اقتصاد دولتی شکل گرفت. این حرکت ها از زمان حکومت پهلوی اول شدت بیشتری گرفت و نظام دیوان سالاری رشد بی سابقه ای یافت. در این چارچوب بود که نیرو های انسانی جدید که برای تجهیز این نهاد ها استخدام می شدند بر اساس یک ضابطه عمده سرند و جا یابی می گردیدند و آنهم سواد و مدرک تحصیلی بود. به این ترتیب که با سواد ها بالاتر از بی سواد ها و کسانی که دیپلم داشتند بالا تر از کسانی که فقط تصدیق ابتدائی داشتند و لیسانسه ها بال تر از دیپلمه ها قرار می گرفتند و از مزایای حقوق و در آمد بالا تری نیز به همین ترتیب بر خوردار بودند. در دهه های قبل از پیروزی انقلاب، با افزایش تعداد درس خوانده ها در نظام رسمی آموزشی، این ترتیب سرند کردن نیروی انسانی به یک روال تثبیت شده تبدیل شد. به همین دلیل نیز هر کودک که به دنبال تامین آینده برای خود بود می آموخت که آینده او بستگی به پیشرفت او در نظام آموزش رسمی دارد و این نکته را به خصوص در دهه های 1330- 1357 خانواد ها نیز آموخته بودند و به فرزندان خود نیز منتقل می کردند. در حدود سه  دهه در واقع امکان دسترسی به تحصیل از ابتدائی تا دانشگاه روش مناسبی برای ارتقاء منزلت اقتصادی و اجتماعی برای نسل های مختلفی بود، که حتی اگر در خانوار های فقیر به دنیا می آمدند، تا جائی که از استعداد و انگیزه کافی بر خوردار بودند امکان اینکه خود را به مراتب بالا تر پله های برخورداری و جایگاه و منزلت اجتماعی  ارتقاء دهند، وجود داشت و نمونه های بسیاری از اینگونه افراد را هر کس می تواند نام ببرد- ادامه

 

 

مقایسه لایحه بودجه سال 1392 با قانون بودجه سال 1391

رضا ابراهیمی

دوم فروردین ماه 1392

در نظام‌هاي مختلف اقتصادي، بخش مهمي از وظايف دولت‌ها از طريق بودجه به مرحله اجرا گذاشته مي‌شود. سند بودجه و نظام بودجه‌ريزي علاوه بر آنكه مهمترين ابزار قوه مجريه براي اعمال حاكميت است، يك عامل مهم تاثيرگذار بر اقتصاد کشور است.  بنابراين درصورتي كه فرآيند تهيه و تدوين بودجه، نظام اجرايي و روش نظارت و كنترل بر آن از كارايي لازم برخوردار باشد، بديهي است كه امكان اجراي بهتر وظايف محوله دولت ميسر شده و زمينة مناسب براي رشد با ثبات و مهار نوسان‌هاي اقتصادي، ارائه مناسب كالاها و خدمات عمومي، بهبود توزيع درآمد و ... فراهم مي‌گردد.ادامه

 

سایت برخی از اقتصاد دانان جوان ایرانی

 

سایت اقتصاد دانان جوان ایرانی که با علاقه و جدیت عمدتاً مسائل اقتصادی را در رابطه با کشور عزیزمان ایران پیگیری می کنند:

 

این سایت توسط دکتر حسین عباسی تهیه شده برای زنده نگاه داشتن یاد موسسه عالی برنامه ریزی، نهاد علمی و پژوهشی ممتازی که قربانی کوته نظری شد. این سایت را در اینجا ببینید.

 

سایت خاکریز اقتصاد مربوط به دکتر پویان مشایخ آهنگرانی را نیز از اینجا می توانید ببینید.

 

سایت دکتر علی داد پی هم اینجا است.

 

سایت دکتر حجت قندی نیز اینجا قابل دسترسی است.

 

سایت آقای علی سر زعیم نیز اینجا است.

 

         سایت آقای محمد صادق الحسینی در مورد اقتصاد ایران را اینجا می توانید ببینید.

 

         سایت اقتصاد آن لاین هم برای برسی خبر های روز آمد اقتصادی ایران تدارک شده که می توانید اینجا ملاحظه کنید.

 

         سایت کافه اقتصاد  که توسط برخی از اقتصاد دانان جوان به روز می شود و محل بحث های جالبی است را اینجا ببینید.

 

آقای جنان صفت روزنامه نگار پر سابقه اقتصادی نیز سایتی را در دست تهیه دارند که در اینجا می توانید ببینید. 

 

 

 

 

نامه سرگشاده جمعی از مدرسین اقتصاد پیرامون شرایط نا بسامان اقتصادی کشور و پاسخ به آن توسط جمعی...

 

16 اسهند ماه 1391

در روز 5 اسفند ماه سال 1391 نامه ای منتشر شد که شرایط اقتصادی کشور را ترسیم می کرد و در آن از روند های موجود ابراز نگرانی شده بود. امضاء کنندگان این نامه عمدتاً هیئت علمی موجود و سابق دانشگاه علامه طباطبائی و دانشگاه اصفهان بودند که قبلاً نیز نامه هائی عمدتاً خطاب به دولت موجود نوشته بودند و نسبت به تصمیم های اقتصادی ابراز نگرانی نموده و پیشنهاد هائی را نیز مطرح کرده بودند. فارغ از اینکه با محتوای این نامه ها موافق یا مخالف باشیم شروع گفتمان در باره مسائل کشور می تواند راه گشای یافتن حل برای مشکلات بوده و یا تفاهم و همدلی را پیرامون آنچه بر کشور می گذرد به همراه بیاورد و یا حد اقل سوء بر داشتها را بر طرف کند. آن نامه نیز با روش متعارف بی توجهی و عکس المعمل های نا مناسب رو برو شد. در مورد نامه اخیر نیز پاسخ "مهندسی شده" ای که فراهم آمده نشان از این واقعیت دارد که این گروه قصد و نیت و شاید ظرفیت گوش فرا دادن به هیچ نوع سخن انتقادی را نداشته و لاجرم حقایق را طبق معمول اغماض کرده و از روبرو شدن با آن سر باز می زنند. به هر حال نوع پاسخگوئی به این نامه خود گویای واقعیت های فراوان است. از جمله سطح دانش این "پژوهشگران جوان" و میزان تعهد آن ها به حقیقت و انصاف را نیز به نمایش می گذارد. اگر حوصله خواندن این مطالب را هم ندارید یک نگاه گذرا مفید خواهد بود. متن نامه اقتصاد دانان و جوابیه در پائین آمده است: -ادامه

 

تحلیلی بر نظام ارزی و عوامل مؤثر بر نرخ ارز در اقتصاد ایران:
هشدارها و راهبردها-ارائه شده در اطاق بازرگانی
در 25 بهمن 1391

 

دکتر حسن درگاهی-15/12/1391

قبل از طرح بحث اصلی باید به دو نکته اشاره کنم. نکته اول آن که هدف از این گفتار تعیین عدد مشخصی برای نرخ ارز در اقتصاد ایران نیست بلکه هدف آن است که با بیان نظام های ارزی مختلف، به طور عمده به عوامل و مکانیزم های اثرگذار بر نرخ ارز بپردازیم. با تبیین این عوامل می توان هم نگاهی تحلیلی بر وقایع ارزی اخیر داشت و هم هشدارهایی برای آینده ارائه کرد. زیرا تداوم کارکرد مکانیزم ها ممکن است مجدداً اقتصاد را در ورطه بحران های ارزی دیگر قرار دهد. نکته دوم آنکه تلاش می گردد تا مباحث، تا حد امکان منطبق بر مبانی علمی اقتصاد باشد. بنابراین نقد سیاست های اقتصادی دولت ارتباطی با فضای سیاسی کنونی جامعه ندارد. امیدوارم در پایان این گفتار به این نکته دست یابیم که براساس مبانی نظری و شناخت سازوکارهای اقتصاد، وقوع بحران ارزی اخیر قابل انتظار بود اگرچه پیش بینی زمان تحقق آن به جهت نقش و چگونگی تشدید تحریم ها چندان مبسر نبود. برای درک اهمیت مسئله نرخ ارز به عنوان یک قیمت کلیدی در اقتصاد، در ابتدای بحث دو مقدمه را متذکر می شوم -ادامه

 

تاملی پیرامون یک گفتمان اجتماعی

 

عباس آخوندی، 3/11/1391

 

شهروندی و گفتمان اجتماعی دو پایه استواری زندگی امروزین در جوامع بشری است. شهروندی هویت و موجودیت فردی انسانها را به رسمیت میشناسد و گفتگوی اجتماعی نسبت آنها را با جامعه تنظیم میکند. در فضای پرتنشی چون جامعه ایران، این مفاهیم بطور مداوم نیاز به غبار زدایی دارند چرا که پیوسته هویت و حقوق شهروندیمان نادیده گرفته میشود و بدین بیوزنی خو میگیریم. افزون براین، غلبه هیاهو بر فضای اجتماعی ایران، امکان شنیدن سخن دیگران را از ما میستاند- ادامه.

 

 

 

پیرامون اهمیت برنامه پژوهشی پروفسور گری بکر

محمد طبیبیان

 

این مطلب در شماره 21 هفته نامه تجارت فردا،18 آذر 1391، چاپ شده است.

 

هفته نامه وزین تجارت فردا این وظیفه را به عهده من قرار داده اند که چند سطر در مورد کار پروفسور گری بکر اقتصاد دان برنده جایزه نوبل بنویسم. در مورد کار های ایشان مطالب و کتابهای متعدد نوشته شده و جمعبندی من بسیار ناقابل خواهد بود. خصوصاً که در همین شماره مطالب دیگری نیز در این مورد درج شده و لازم است از دوباره کاری اجتناب شود. به همین دلیل نیز به جای آن در مورد تاثیری که دست آوردهای ایشان بر تغییر ذهنیت اینجانب داشته است چند خط می نویسم.

در ابتدا بایستی یاد آور شوم که پروفسور گری بکر یکی از تاثیر گذارترین اقتصاددانان  قرن بیستم است و بر نامه تحقیقی که او پایه گذاری کرد هنوز به عنوان یک بر نامه تحقیق و پژوهش فعال و تاثیر گذار در اقتصاد پا بر جا و کما کان بسیاری از پژوهش های اقتصادی در قرن بیست و یکم را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. کار او از این نظر دارای اهمیت مضاعف است که نه تنها رشته اقتصاد بلکه رشته های مختلف علوم اجتماعی و برخی رشته های سایر علوم مانند زیست شناسی را نیز تحت تاثیر قرار داده است  ادامه

 

 

باز هم چین

محمد طبیبیان

27 آبان 1391

برای این نوشته دو دلیل دارم. یکی اینکه در روز 15 نوامبر(25 آبان 1391) بلاخره انتقال صلح آمیز قدرت در چین برای دومین بار بعد از 1949 انجام  شد و چنانکه پیش بینی می شد چی جینگ پینگ به رده رهبری حزب رسید و مقام ریاست جمهوری را بدست خواهد آورد. در مورد او بعداً اشاره ای خواهم داشت. دلیل دوم نیز این است که برخی دوستان ایراد گرفته اند که چرا پا در کفش چین کرده ای و مرتب در این مورد ایراد می گیری. دوست گرانقد آقای دکتر محمد تقی بانکی که مرتب برای امور کاری  به چین سفر می کرده اند در تابستان گذشته که مطالب قبلی را خوانده بودند، در دیداری اشاره کردند که در هر ماه که به چین سفر می کنند پیشرفت این کشور نسبت به ماه قبل نیز قابل تشخیص است، و این دست آوردی است درخور ستایش. ایشان پرسش دیگری را هم مطرح کردند که چرا وقتی در اوائل انقلاب و دوره نخست وزیری جناب آقای مهندس موسوی، وزیر مشاورو رئیس سازمان برنامه بوده اند  متوجه چگونگی آنچه کشور ما نیز بایستی انجام می داده است، برای اینکه مانند چین پیشرفت داشته باشد، نشده اند و از این بابت ابراز تاسف کردند. ادامه

 

 

 

قيمت ارز به كدام سمت برود؟

دکترحسين عبده تبريزي

23 آبان 1391

این مطلب(با حذف پاراگراف اول) در مجله تجارت فردا شماره 18مورخ 20 آبان 1391 چاپ شده است.

 

بمباران ضلع جنوب شرقي ميدان امام تهران (پشت خيابان ناصرخسرو) در بهار سال 1367 توسط صدام اقدامي جنايتكارانه بود كه به شهادت عده‌اي از شهروندان تهراني انجاميد. وسعت آثار فاجعه‌آميز اين جنايت ايجاب مي‌كرد از تنها امكاني كه فراهم آمده بود به‌درستي استفاده مي‌شد: در آن مكان و به ياد شهداي فاجعه، مي‌بايد فضاي سبز صميمي و مناسبي ايجاد مي‌شد كه آن زمين نسبتاً گسترده را به ميدان امام پيوند مي‌زد و در محيط پرتراكم و خشك اطراف بازار تهران، فضاي سبز باطراوت قابل‌تحملي پديد مي‌آورد. به‌جاي آن، در خيابان سعدي جنوبي ساختمان‌هاي بي قواره، زشت و مرتفعي ساختند كه از نظر تراكم و منظر شهري، متراكم‌ترين و كريه‌منظرترين بخش خيابان سعدي تهران شد.

انفجار قيمت‌هاي ارز در تابستان 1391 نيز فاجعه‌اي دردآور بود كه زندگي ميليون‌ها ايراني را تحت تأثير قرار داده و به سطح زندگي و رفاه آنان به‌شدت آسيب رساند. فاجعه‌اي كه نبايد به‌وقوع مي‌پيوست، و اكنون كه جامعه هزينه‌هاي سنگين آن را پرداخته است، پرسش آن است كه آيا هيچ زاوية روشني هم بر اين فاجعة بزرگ مترتب است و آيا حالا كه اين هزينه‌ها به جامعه تحميل شده است، مي‌توان از وقوع آن منفعتي نيز حاصل كرد. ادامه

 

 

نیروی کار و مشکلات معیشتی

18 آبان 1391

خلاصه این مطلب ابتدا به صورت یادداشت در شماره 151 مورخ 14 آبان ماه 1391 هفته نامه ستاره صبح منتشر شد.

این روزها در رسانه‌ها، خبرهای مختلفی درباره قشر کارگر و مشکلات معیشتی آنها مطرح می‌شود. بخشی از اين اخبار مربوط به حقوق معوقه آن‌هاست و بخش دیگر مربوط به این واقعیت است که درآمد‌ آنها کفاف زندگی و معیشت ‌خانوار را نمی‌دهد. برخی از نیروی کار کشور نیز نگران این امر هستند که به دلیل شرایط اقتصادی، بنگاه‌های محل کار آنها ممکن است در آستانه تعطیلی و یا کاهش نیروی کار قرار گيرند که نتیجه این شرایط، بیکاری بیشتر و اسباب نگرانی برای کارگران واحد‌ها و خانواده آنها خواهد بود. در اين ميان مسائلی نیز در ارتباط با حداقل دستمزدي كه دولت هر سال تعیین می‌کند، مطرح می‌شود و برخی ادعا می‌کنند که این مبلغ کمتر از خط فقر است و برخی از نیروی کار کشور برای تأمین معاش اولیه خود در تنگنا هستند. نیروی کار سرمایه با ارزش هر کشور است و مشکلات آن مشکل همه جامعه تلقی می شود. (ادامه)

 

صحبت در نشست ماهانه بنیاد باران

با موضوع: "ابهام در مفاهیم اولیه پیرامون آزادی و مسئولیت پذیری و فقدان پارادایم هماهنگ کننده تحول اجتماعی و توسعه ملی"

18 مهرماه 1391

 

سخنرانی ارائه شده در پنجاه و نهمین نشست ماهانه بنیاد باران (متن خلاصه شده در سایت

) آمده است.baran.org.ir

چرا این موضوع را انتخاب کردم؟ زیرا همه ما در روابط اجتماعی مان مرتب از مسائل و مشکلات کشور صحبت می کنیم و اگر  بطور علنی ممکن نباشد در محافل دوستانه، کاری وتشکل های هم مسلک مرتبا از مشکلات گریبانگیر کشور و جامعه صحبت و شکوه می نمائیم. همه ما این سوال را در ذهن داریم که چرا شرایط کشور به مسیر حاضر افتاده است و در اینکه ملتی درخور توسعه بیشتر و جایگاه بالاتر هستیم، شکی نداریم و مسیر موجود را لااقل برای نیل به آن آرزو کار ساز نمی یابیم.

در اینجا برخی پرسش هائی که  در ارتباط با این بحث مطرح می شود را بیان می کنم: چرا کشور ما از یک رشد پایدار درون زای اقتصادی برخوردار نبوده است؟ چرا جامعه ما به تعبیر دکتر کاتوزیان یک جامعه کلنگی (وی می گوید جامعه ما هر 25 سال یکبار تیشه به ریشه همه ساخته ها می زند) بوده است؟  چرا از سازمانهای سیاسی ایجاد شده در ایران یک روند پایدار تاثیرگذاری باقی نمانده است؟ ادامه

 

سُلاله های خشم مائو و میوه های انقلاب چین

 

مرداد ماه 1391

در هفته های اخیر مجدداً شرایط سیاسی چین موضوع بحث نشریات و رسانه های عمومی جهان قرار گرفت. محور این بحث ها مسئله قتل نیل هیوود (Neil Heywood) بوسیله گو کایلای (Gu Kailai)، همسر یکی از برجسته ترین مقامات سیاسی چین به نام بو ژیلای (Bo Xilai) دبیر حزب کمونیست شهر چانگ چینگ(Chongqing)، از ستاره های در حال عروج برای کادر رهبری حزب کمونیست چین،  و محاکمه او بود. در محاکمه ای که فقط هفت ساعت در روز 9 اوت 2012 به طول انجامید گو کایلای اقرار کرد که تاجر انگلیسی را در یک اطاق هتل با سیانور مسموم کرده است. حکم مجازات او اعدام تعلیقی در روز 20 اوت اعلام شد. انگیزه این قتل نیز این بوده است که تاجر انگلیسی از او معادل 13 میلیون دلار باج حق السکوت طلب کرده تا سوابق مالی او و فرزندش که ساکن آمریکا است را بر ملا نکند.  بر ملا شدن موارد فساد مالی در دستگاه سیاسی چین همراه با اطلاعات آماری منتشر شده در مورد کاهش نرخ رشد صادرات این کشور به حد یک در صد در ماه جولای توجه بیشتری را به چین منعطف کرد. ادامه

 

 

بحران مالی سال 2008 چگونه ایجاد شد؟ خلاصه ای از مرور بر بیست و یک جلد کتاب

18 خرداد 1391

 

 

بحران اقتصادی که از سال 2008 شروع شد بزگترین بحران اقتصادی غرب بعد از بحران معروف سالهای 1329-1933 بود و خطربزرگی را فرا روی این کشور ها و اقتصاد جهان قرار داد و هزینه بزرگی را به آنها تحمیل کرد، به نحوی که در مقاطعی در سال 2008 به نظر می رسید کل اقتصاد این کشور ها در آستانه فرو پاشی است. هنوز نیز جوامع مختلف در شرق و غرب عالم دست بگریبان عواقب این واقعه هستند.

به نظر می رسد هنوز اقتصاد دانان نتوانسته اند نظر قطعی خود را برای تبیین دلائل بحران اقتصادی سال 2008 جمع بندی کنند! اندرو لو در یک مرور ادبیات این زمینه 21 کتاب را جمع بندی و نتایج این جمعبندی را در مقاله ای آورده است که در جلد اول شماره 50 "مجله ادبیات اقتصادی" سال 2012 چاپ شده است. این جمع بندی ازاین نظر جالب است که کار خواننده علاقمند به این مطلب را ساده می کند و ضرورت خواندن تمام کتابها را کاهش می دهد. همچنین این خلاصه برای خواننده ای که علاقمند به این زمینه هااست کار انتخاب کتابهائی که بایستی بخواند را ساده تر می کند. تجربیات و درسهائی که می توان از این بحران گرفت برای سایر جوامع نیز قابل استفاده و درس آموز است(ادامه).

 

کشتن مرغ مقلد(به مناسبت پنجاه و دومین سالگرد تالیف)

15 خرداد 1391

 

امسال پنجاهمین سالگرد اکران فیلمی است که بر اساس کتاب(To Kill a Mockingbird) تالیف خانم هارپر لی(Harper Lee) اکران شد و در آن زمان جوایز مختلفی را به خود اختصاص داد. کتاب "کشتن مرغ مقلد" نیز که در سال 1960 منتشر شد، برای نویسنده آن جایزه پولیتزر از مهمترین جوائز مربوط به دست آوردهای ادبی و سایر جوائز دیگر را به ارمغان آورد.  به همین دلیل نیز اخیراً مطالب مختلفی در این زمینه  در سایت های اینترنتی و جراید مطرح شده است. از آنجائی که این کتاب در زمره موثرترین کتابهای داستانی که تاکنون نوشته شده است به شمار می آید و حدود سی میلیون نسخه از آن به فروش رفته چند پاراگراف در مورد این کتاب می نویسم. خصوصاً که این کتاب ظاهراً در سیستم آموزشی آمریکا به عنوان کتابی است که خواندن آن به محصلین توصیه می شود. کتاب مزبور به فارسی نیز ترجمه شده است لیکن اینجانب از کیفیت این ترجمه ها بی خبر هستم ولی نسخه پی دی اف انگلیسی آن در اینترنت وجود دارد و قابل دسترسی است.

خواندن این کتاب داستانی را به علاقمندان به مطالب اجتماعی پیشنهاد می کنم. مسلماً این کتاب یک کتاب درسی و یا علمی نبوده بلکه یک کار ادبی است و در واقع یکی از کارهای درخشان ادبیات مدرن آمریکا تلقی می شود. لیکن هم سرگرم کننده و هم آموزند است و تاثیر عمیقی را در جامعه خود به جا نهاده است. موضوع کتاب شرح حال یک خانواده و یک شهر و یک فرهنگ است و اینکه چگونه یک جامعه می تواند از درون بر اساس ویژگی های انسانی افرادی معدود و پایداری آنها متحول شود. کتاب از زبان یک دختر بچه ده ساله خانواده به نام اسکوت نقالی می شود که با پدر خود به نام اتیکوس و برادر بزرگترش جیم در شهر کوچکی در عمق جنوب آمریکا در آلاباما زندگی می کند. پدر او یک وکیل دعاوی است.  ماجرای کتاب مربوط به سالهای پیرامون 1935، بعد از بحران بزرگ و شرایط فقر عمومی است. داستان کتاب اطراف چند محور تکوین می یابد(ادامه).

 

توضیح در مورد برخی از روند های اقتصادی و تصمیم گیری های سیاسی در حیطه اقتصاد، در سال  1390

12 خراد 1391

چند سالی است آمار های اقتصادی، از جمله حسابهای ملی،  با تاخیر و بعضاً تاخیر چند ساله منتشر می شود. هنگام انتشار نیز پیوسته گفتگو ها و اختلاف نظر هائی در مورد آنچه این آمار ها نشان می دهد مطرح بوده است. به همین دلیل نیز نوشته ها و جمعبندی های افراد صاحب نظر می تواند برای درک تاریخچه اقتصادی  کشور از اهمیت برخوردار باشد. برای بسیاری از دانش پژوهان اقتصاد کشور کسب اطلاعات کارشناسی در مورد آنچه بر اقتصاد کشور می گذرد با ارزش است. به خصوص سال 1390 سالی بود پر تلاطم و نوسان در اقتصاد کشور ما. در این سال آثار برخی تصمیم گیری های گذشته چهره نمائی کرد و تصمیم هائی نیز اتخاذ شد که در آینده آثار آنها نمایان خواهد شد. مطلبی که توسط آقای دکتر عبده تبریزی صاحب نظر اقتصادی و بازار های مالی در مورد برخی رخداد های سال 1390 نوشته شده، حاوی نکات درخور توجهی است. این مطلب، که در سال نامه روزنامه شرق چاپ شده است، را در اینجا می توانید بخوانید.

 

حکومت رفاه آمریکا و سیاست نا موفق رفع فقر

11 خرداد 1391

مسئله مبارزه با فقر نه تنها در کشور ما که در بسیاری از کشور ها مطرح است. کشور های ثروتمند نیز با این مسئله روبرو هستند و به همین دلیل  دهها سال است که در این مورد تجربه اندوخته اند. این تجره ها برای ما هم می تواند مفید باشد. در یک مقاله از موسسه کاتو، میشل تانر تحت عنوان" نظام رفاه امریکائی: چگونه ما سالانه یک تریلیون دلار خرج می کنیم و ناموفق هم هستیم" به بررسی برنامه های مبارزه با فقر در آمریکا می پردازد. برنامه مبارزه با فقر در امریکا از سال 1964 شروع شد که رئیس جمهوروقت لیندون جانسون اجرای یک برنامه فرا گیر مبارزه با فقر را شروع نمود. در آن زمان 19  درصد از مردم آمریکا زیر خط فقر بودند و در واقع در صد مردم زیر خط فقر در حال کاهش نیز بود. در سال جاری این نرخ در حد 15.1 درصد است و درحال رشد. در این مدت دولت فدرال حدود 12 تیریلیون دلار برای مقابله با فقر هزینه کرده است، دولتهای ایالتی نیز حدود 3 تریلیون دلار در این زمینه هزینه کرده اند. به نظر می رسد این هزینه های گزاف دست آورد قابل ملاحظه ای نداشته (ادامه)

 

فتح خرمشهر و توسعه ملی

5 خرداد 1391

دکترعباس آخوندی-روزنامه اعتماد 3 خرداد 1391

کجا رفت آن دانش و هوش ما؟           که شد مهر ایران فراموش ما

 

سخن این است که بدون داشتن دولت-ملت مستقل دسترسی به توسعه ناممکن است. حتی در عصر جهانی شدن و بافرض تعامل حداکثری با جهان، باز به دولت-ملت كارآمد نیازمندیم. نکته تاریخی آن است که تداوم و استقلال دولت-ملت ایران پس از جنگ تحمیلی اخیر تا حد زیاد مرهون و تابعی از فتح خرمشهر است و این نکتهای است که کمتر بدان پرداخته شده است. از دهه نود میلادی به این سو که گفتمان جهانی شدن قوت گرفت، شاهد رویکردهای متفاوتی در برابر این پدیده نوظهور هستیم. در ارين ارتباط، طیفی از نظرها از انکار کلیت گفتمان جهانی شدن و پروژهي استکباري خواندن آن، تا سادهانگارانه ناقوس پایان تسلط عصر دولت-ملتها را رسما اعلان کردن فراروی ماست(ادامه).

 

سالروز فتح خرمشهر

3 خرداد 1391

سوم خرداد سالروز فتح خرمشهر است. شاید بسیاری از نسل حاضرجوانان ما آن روز را به خاطر نیاورند. بسیاری از نسل حاضر نیز در آن روز هنوز بدنیا نیامده بودند. روزی که بسیار عزیزان از فرزندان و برادران و خواهران ما مجاهدت و جانفشانی کردند تا این شهر حماسی را از متجاوزین باز پس بگیرند. برای ما که بیاد می آوریم روزی بس غرور آفرین بود روزی بود که به احساس ملیت افتخار آمیز ما قدرت و قوام فزاینده بخشید. روز هزیمت نا امیدی و شکوفائی امید های جدیدی بود که باید، علیرغم نا امیدی های مکرر، با یاد آوری آن روز و تجلیل از فداکاران گمنامان بسیار که این پیروزی را ارمغان آوردند، به آن تازگی بخشید.

 

سرنوشت یورو؟

2 خرداد 1391

در پایان هفته گذشته رهبران 8 قدرت اقتصادی غربی در محل کمپ دیوید که استراحتگاه ریاست جهمور آمریکا است جلسه ای برگزار کردند تا در مورد شرایط اقتصادی و سیاسی جهان تصمیم گیری کنند. گروه جی -7 در سال  1975 ابتدا شامل شش کشور صنعتی تشکیل شد که عبارت بودند از ایتالیا، انگلستان، آلمان، فرانسه، ژاپن  و آمریکا ( کانادا در سال 1976 به این مجموعه پیوست). در آن زمان حدود 40 درصد از تولید ملی جهان را در اختیار داشتند. پس از فرو پاشی اتحاد جماهیر شوروی روسیه نیز در سال 1998به این گروه دعوت شد و به این ترتیب نام آن به جی -8 (G-8) تغییر یافت. تا قبل از بحران اقتصادی سال 2008 این گروه در مقایسه با زمان تشکیل اجلاس اخیر سالهای بهتری را به خود دیده است. هم آمریکا و هم اتحادیه اروپا و ژاپن هرکدام به تنهائی نیز از اقتدار فراوان بر خوردار بودند و سخن و موضع مجموعه آنها وزن و اثری به مراتب بیشتر از امروز داشت. اجلاس اخیر در زمانی تشکیل شده که آمریکا در سال مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری قرار دارد. نه توجه اساسی به خارج از حیطه سیاست داخلی معطوف می شود ونه امکان در گیر کردن منابع برای پیشبرد تصمیم ها و تعهداتی که در این حیطه مطرح است در اختیار دارد. قطب مهم دیگر نیز کشور های اروپائی عضو هستند. در این موردنیز به نظر می رسد پایانی بر مشکلات مالی حیطه یورو در افق دیده نمی شود(ادامه).

الگوی اقتصادی چین، رکود و محدویت بنیه نظام سیاسی

 

 22 اردیبهشت 1391

با آغاز بحران اقتصادی در غرب و  آغاز فرو ریختن نظام مالی در اکثر کشور های غربی، چینی ها به لاف زدن در مورد برتری الگوی اقتصادی- سیاسی خود پرداختند. چنانکه گوئی الگوئی جدید برای ارائه به جهان دارند. در این مورد صداهای زیادی  در غرب نیز با این ادعا هم نوا شدند. در برخی از کشور های در حال توسعه که همواره پس از هر شکست تجربه های استبدای به دنبال نمونه دیگری از آن در رخت جدید می گردند نیز این الگو مدافعان پر سر و صدائی یافت. الگوی چینی در بسیاری از روزنامه ها و محافل مورد بحث وتشریح قرار گرفت. این الگوی چینی چه بود؟  یک ترکیب مبهمی از نظام سیاسی توتالیتر با اقتصاد سرمایه داری هدایت شده دولتی. این الگوئی بود که خود را به عنوان چراغ روشنی بخش راه پیشرفت برای قرن بیست ویکم معرفی می کرد. اما در حال حاضر مشکلات ریشه دار اقتصادی و سیاسی به صورت چالش های سیاسی داخلی خود را نشان داده است و نرخ رشد اقتصادی چین نیز بر اساس داده های آماری که جدیداً دولت این کشور منتشر کرده روند نزولی به خود گرفته است(ادامه).

 

نکوداشت اخلاق

20 ادریبهشت  1391

آنچه بر روابط سالم و رفتار های اخلاقی و کنش و منش مبتنی بر ارزشهای والای  انسانی در جامعه ما رفته است خود داستانی طولانی و پر خون دل است. به قول عارف معروف، ابوسعید ابوالخیر: سر تا سر دشت خاوران سنگی نیست/ کز خون دل و دیده بر آن رنگی نیست. در هیچ زمین و هیچ فرسنگی نیست/ کز دست غمش نشسته دلتنگی نیست. به همین دلیل نیز هرچه در این باب نوشته شود و گفته آید کافی نیست. دونفر از بزرگواران حیطه مدیریت و اندیشه در کشور(آقایان دکتر محمد علی نجفی و دکتر موسی غنی نژاد) مطلبی در ضرورت بزرگ داشت رفتار اخلاقی، و تاکید بر جای خالی آن نوشته اند که در اینجا می توان خواند.

 

ضرورت توجه به سیستم بانکی کشور

19 اردیبهشت 1391

یکی از بخشهای اقتصاد کشور که طی سالهای اخیر متحمل آسیب های اساسی شده است سیستم بانکی است. دولت موجود از ابتدای تشکیل دست خود را بر منابع بانکی گشود و کنترل ها و عوامل بازدارنده در این راه را یا منتفی و یا تضعیف نمود. یک نمونه آن منحل کردن شورای پول و اعتبار(که بعداً مجدداً بر قرار شد) و یا تعویض گسترده مدیران بانکی بود. از اقدامات زیانبار دیگر موظف کردن بانکها به تامین اعتبار برای  پروژه های بدون توجیه و با دستور مقامات مجریه و استانداران بود. علاوه بر این تلاش برای اعمال کنترل دستوری نرخ سود بانکی و نرخ تسهیلات در حدی پائین تر از نرخ تورم نیز بانکها را با آنچه در ادبیات اقتصادی سرکوب مالی گفته می شود روبرو کرد. این رویکرد ها ساختار ترازنامه سیستم بانکی کشور را بسیار آسیب پذیر کرده است. حوادث فساد آمیز مانند پرونده هائی که فعلاً در جریان بررسی است ودیگر موارد مشابه، کار را بر سیستم بانکی سخت تر کرد. در یک چنین زمینه ای از مشکلات، پس از نوسان و جهش در قیمت ارز و طلا، بانکها در زمستان سال 1390 با هجوم مشتریان برای نقد کردن سپرده های خود نیز رو برو شدند. در یک گزارش که آقای دکتر عبده تبریزی در روزنامه شرق مورخ 19 اردیبهشت ماه 1391 منتشر کرده است، این حاثه و اقدامات به ناچار بانکها برای مقابله با آن توضیح داده شده است. ایشان همچنین توجه افکار عمومی را به ضرورت رفع عاجل مشکلات سیستم بانکی کشور که از ارکان مهم هر نظام اقتصادی است، جلب می کند. این مطلب را در اینجا می توانید بخوانید.

 

بیاد داشته باشیم که در این شرایط هبوط  اخلاق، چنین نیست که صداقت، درستکاری و دست و دل پاکی از فضائلی باشند که به دست فراموشی سپرده شده اند

18 اردیبهشت 1391

در مورد رفته گر بجنوردی که یک میلیارد تومان پول نقد را یافت و به صاحبش برگرداند شنیده ایم. در روزنامه دنیای اقتصاد مورخ 18 اردیبهشت 1391 یادداشتی از دکتر عباس آخوندی درج شده است شامل پیشنهاد ارج گذاردن به این هموطن درستکار و شریف و استفاده ازاین فرصت برای ترویج اخلاقیاتی که، به وسیله کسانی که باید حافظ اخلاق و سجایای والای انسانی باشند،  مخدوش شده و آسیب دیده است. شایسته است از این فرصت برای یاد آوری ضرورت یک نهضت اجتماعی وسیع درجهت باز سازی اخلاق و ارزشهای اخلاقی در نهاد های عمومی استفاده کنیم، وبر نهی آنچه به دارائی های اجتماعی ما آسیب وارد ساخته است تاکید نمائیم. یاد آوری کنیم که هرکس بار امانت را به عنوان مقام و مسئول در دستگاههای عمومی به عهده می گیرد بایستی رسم امانت داری را لااقل در حد این رفته گر شهرستانی رعایت کند. مقاله دکتر عباس آخوندی و پیشنهاد او در اینجا آمده است. 

 

 

شهری به نام آزادی

8 اردیبهشت 1391

 آری شهری وجود دارد به نام آزادی همچنین کشوری نیز به نام آزادی نام گذاری شده است.  لیکن قبل از اینکه در مورد این دو صحبت کنیم بایستی ابتدا در مورد یک حادثه مرتبط که سالها پیش توجه مرا جلب کرد و در ذهنم باقی ماند صحبت کنم. در سال 2006 هنگامی که یک کانال تلویزیون خبری خارجی را باز کردم منظره تکان دهنده ای را دیدم. یک مرد سیاه پوست قوی هیکل که دست ها و پاهایش در زنجیر بود و نمی توانست به سادگی قدم بر دارد را عده ای به طرف یک هوا پیمای کوچک می کشاندند تا در آن سوار کنند. اگر به خاطر هواپیما نبود می شد تصور کرد که این یک منظره از فیلم های سینمائی است که در باره زمان برده داری تهیه کرده اند. فیلم هائی که در آنها برده هائی که به خیال آزادی فرار کرده اند را برده داران دستگیر کرده و برای مجازات می بردند. پاهای آنها در زنجیر و بایستی با جست و خیز به طرف جلو حرکت کنند. اما این یک برده نبود(ادامه)

 

 

دلیل تالیف کتاب آزادی خواهی نا فرجام (در چاپ بعدی با عنوان اندیشه آزادی)

 در مورادی در مورد انگیزه های تالیف این کتاب توسط عزیزان روزنامه نگار پرسش هائی مطرح شده است. برای ملاحظه پاسخ به این پرسش اینجا کلیک کنید.

 

 

سالگرد درگذشت صادق هدایت

 19 فروردین 1330 یعنی شصت سال پیش بزرگترین داستان نویس معاصر ایران در پاریس خود کشی کرد و چشم از جهان فرو بست (ادامه)

 

 

 

 

 

تماس با ما

 

برای طرح نکات و نظرات خلاصه و کوتاه می توانید در نوار افزار بالا قسمت دیدگاه شما را انتخاب و مطلب مورد نظر خود را وارد کنید.

 

در مورد مقاله ها و مطالب طولانی تر سایت، در زیر هر مطلب امکان ارائه نظرات شما وجود دارد.

 

همچنین می توانید نظرات و مطالب حیطه اقتصاد و خصوصاً اقتصاد ایران، که ممکن است طرح آن برای دیگران نیز مفید باشد، را به این آدرس بفرستید تا با دیگرهم وطنان نیز در میان بگذاریم.

tabibian@mtabibian.com